الگوی فرفره که به آن الگوی کندل استیک نیز گفته می‌شود، یکی از مهم‌ترین الگوهای تحلیلی در بازار است. این الگو شبیه یک فرفره است و در دسته‌ی الگوهای بازگشتی قرار می‌گیرد. الگوی کندل استیک از یک بدنه‌ی کوتاه و سایه‌های بلند و تقریباً متقارن ساخته شده است. این الگو زمانی تشکیل می‌شود که بین خریداران و فروشندگان در بازار تعادل برقرار باشد، به این معنی که هیچ کدام نتوانند کنترل کاملی بر روند بازار داشته باشند.
به بیان دیگر، این نشان‌دهنده‌ی نوسانات بالا در بازار و تردید معامله‌گران در تصمیم‌گیری است. معامله‌گرانی که از الگوهای کندل استیک استفاده می‌کنند، هدفشان این است که میزان قطعیت موجود در بازار را بسنجند. هرچه تعداد کندل‌های فرفره در کنار هم بیشتر باشد، این موضوع نشان‌دهنده‌ی بالا بودن میزان تردید در بازار است. معمولاً پس از تشکیل این الگو، روند بازار تغییر می‌کند و ممکن است حرکت‌های ناگهانی و پرشتاب (شارپی) شکل بگیرد. اما مهم است که فقط به الگوهای فرفره‌ای که در انتهای روندها ظاهر می‌شوند، توجه کنیم، زیرا الگوهای تشکیل‌شده در میانه‌ی روند معمولاً اعتبار بالایی ندارند و بهتر است نادیده گرفته شوند.
از منظر روانشناسی بازار، این الگو به دنبال این است که نشان دهد بازار از عدم قطعیت برخوردار است و یک تعادل نسبی بین خریداران و فروشندگان وجود دارد. این الگو در بازار زمانی تشکیل می‌شود که بازار به دنبال این است تا تشخیص دهد که باید به روند حاکم بر بازار ادامه دهد یا اینکه تغییر جهت بدهد. معامله‌گران حرفه‌ای در بازار به دنبال این هستند که با استفاده از این کندل‌ها روندهای آینده‌ی بازار را شناسایی کنند و نشانه‌هایی از بازار به دست آورند که بتوانند با استفاده از آن نشانه‌ها، تصمیمات و استراتژی معاملاتی خود را برنامه‌ریزی کنند.
عدم قطعیت در بازار زمانی رخ می‌دهد که نه فروشندگان از قدرت کافی برای تغییر روند بازار برخوردار هستند و نه خریداران قدرت لازم را دارند. در این شرایط، قیمت در طول کندل نوسانات زیادی را تجربه می‌کند، اما در نهایت نزدیک به نقطه باز شدن خود بسته می‌شود. این نشان می‌دهد که طی آن بازه زمانی، فشار خرید و فروش تقریباً برابر بوده و هیچ‌کدام نتوانسته‌اند تسلط قطعی بر بازار پیدا کنند.
عدم قطعیت در بازار معمولاً در زمان‌هایی رخ می‌دهد که سرمایه‌گذاران منتظر انتشار اخبار مهم، تغییر در سیاست‌های اقتصادی، یا برخورد قیمت به سطوح کلیدی حمایت و مقاومت هستند. هرچه این بی‌تصمیمی بیشتر طول بکشد، احتمال وقوع یک حرکت شدید در قیمت بیشتر خواهد شد.
الگوهای فرفره به دو دسته مختلف تقسیم می‌شوند که در ادامه‌ی مقاله به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت:
الگوی فرفره صعودی که به آن فرفره کف نیز گفته می‌شود، زمانی تشکیل می‌شود که روندهای نزولی در بازار حاکم است. این الگو در واقع در انتهای یک روند نزولی در بازار تشکیل می‌شود. این حالت نشان‌دهنده‌ی کاهش قدرت فروشندگان و افزایش قدرت خریداران است. الگوی فرفره جزو دسته‌ی الگوهای بازگشتی محسوب می‌شود، به این معنی که پس از تشکیل آن، احتمال تغییر روند از نزولی به صعودی وجود دارد. الگوی فرفره صعودی دارای ویژگی‌های زیادی است، همانطور که گفته شد این الگو از بدنه‌ی کوتاه و سایه‌های بلند ساخته شده است که این ویژگی‌ها نشان می‌دهد که قیمت در طول بازه زمانی کندل نوسانات زیادی داشته است، اما در نهایت خریداران و فروشندگان به تعادل رسیده‌اند. فرفره صعودی می‌تواند هم به رنگ سبز و هم قرمز باشد، اما این رنگ‌ها در این الگو فاقد اهمیت هستند و موضوعی که در مورد این الگو در کندل حائز اهمیت است، ساختار آن است. الگوی فرفره به تنهایی نمی‌تواند تغییر روند را تأیید کند. برای اطمینان از تغییر روند، باید کندل بعدی سبز رنگ (صعودی) باشد و قیمت بسته شدن آن (Close) بالاتر از قیمت باز شدنش (Open) قرار بگیرد. این کندل تأییدی نشان می‌دهد که خریداران قدرت بیشتری پیدا کرده‌اند و روند صعودی در حال شکل‌گیری است. به طور خلاصه، الگوی فرفره صعودی یک نشانه از کاهش فشار فروش و افزایش تقاضا است، اما برای ورود به معامله، باید منتظر تأیید آن با یک کندل صعودی بعدی ماند.
الگوی فرفره نزولی که به آن فرفره سقف نیز گفته می‌شود، در انتهای روندهای صعودی ظاهر می‌شود. این الگو برعکس الگوی فرفره صعودی نشان‌دهنده‌ی کاهش قدرت خریداران و افزایش قدرت فروشندگان است. در این الگو نیز پر یا خالی بودن کندل و رنگ آن اهمیتی ندارد.
برای تأیید الگوی فرفره نزولی، به یک کندل قرمز نیاز داریم که در آن قیمت بسته شدن (Close) کمتر از قیمت باز شدن (Open) باشد. اگر پس از تشکیل الگوی فرفره، کندل تأییدی قرمز رنگ را مشاهده کنیم، احتمال تغییر روند و آغاز روند نزولی بسیار بالا می‌رود. یکی دیگر از نشانه‌هایی که تغییر روند و آغاز روند نزولی را تأیید می‌کند، تشکیل این الگو در مناطق مقاومت است. همچنین، ایجاد شکاف بین بدنه الگو و بدنه کندل تأییدی نیز بر اعتبار الگو می‌افزاید.
الگوی دوجی و الگوی فرفره هر دو نشان‌دهنده‌ی تردید و عدم قطعیت در بازار هستند. در واقع، این دو الگو نشان می‌دهند که معامله‌گران در یک بلاتکلیفی قرار دارند و بازار نمی‌تواند تصمیم درستی بگیرد و یک روند قیمتی را پیش بگیرد. این دو الگو در بازار به شدت در حال تشکیل هستند و نیاز به تأیید دارند. اما با وجود شباهت‌هایی که بین این دو الگو وجود دارد، تفاوت‌هایی نیز دارند که در جدول زیر به‌صورت مختصر و مفید به آن پرداخته‌ایم:
معیار مقایسه | الگوی دوجی | الگوی فرفره |
شکل ظاهری | بدنه بسیار کوچک یا تقریباً نامرئی، سایه‌های بلند | بدنه کوتاه، سایه‌های بلند و تقریباً متقارن |
مفهوم و روانشناسی | بازار در تعادل کامل است، قیمت باز و بسته شدن تقریباً یکسان است | بازار در حالت بلاتکلیفی است، اما نوسانات بیشتری نسبت به دوجی دارد |
نشانه در بازار | توقف روند، احتمال تغییر مسیر | احتمال تغییر روند، اما نیازمند تأیید بیشتر |
رنگ کندل | مهم نیست، چون قیمت باز و بسته شدن تقریباً یکسان است | می‌تواند صعودی (سبز) یا نزولی (قرمز) باشد |
قدرت سیگنال بازگشتی | قدرت بازگشتی قوی‌تر نسبت به فرفره، به‌ویژه در مقاومت‌ها و حمایت‌های قوی | نیاز به تأیید بیشتر برای تغییر روند دارد |
محل تشکیل مهم‌تر است؟ | بله، اگر در انتهای روند نزولی یا صعودی باشد، اهمیت بیشتری دارد | بله، اگر در سطوح حمایتی یا مقاومتی باشد، اعتبار بیشتری دارد |
نیاز به کندل تأیید؟ | بله، معمولاً کندل بعدی باید مسیر را تأیید کند | بله، باید یک کندل قوی‌تر مسیر را مشخص کند |
الگوی فرفره می‌تواند هم در روندهای صعودی و هم در روندهای نزولی ظاهر شود و نشان‌دهنده احتمال تغییر جهت بازار باشد. اگر این الگو در یک روند صعودی تشکیل شود، برای تأیید آن باید یک کندل نزولی (قرمز) بعد از آن ظاهر شود. در این صورت، احتمال آغاز یک روند نزولی قوی وجود دارد و معامله‌گران معمولاً وارد موقعیت فروش می‌شوند. برعکس، اگر الگوی فرفره در یک روند نزولی شکل بگیرد، نشان‌دهنده ضعف فروشندگان و کاهش فشار فروش است. در این حالت، برای تأیید تغییر روند، باید یک کندل صعودی (سبز) پس از آن تشکیل شود. در صورت تأیید، انتظار می‌رود روند بازار صعودی شود و معامله‌گران می‌توانند با ورود به موقعیت خرید از رشد قیمت سود کسب کنند.
الگوی کندل فرفره همانطور که در بالا نیز به آن اشاره کردیم، به تنهایی برای شناسایی تغییر روند در بازار کافی نیست و شما باید علاوه بر استفاده از این کندل، از سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال برای تأیید این تغییر روندها استفاده کنید. در ادامه، برخی از ابزارهای تکنیکال را که می‌توانید از آن‌ها برای تأیید الگوی فرفره استفاده کنید، به‌صورت خلاصه و در قالب جدول به شما نشان می‌دهیم:
روش تحلیل تکنیکال | نحوه ترکیب با الگوی فرفره | سیگنال صعودی | سیگنال نزولی |
| حمایت و مقاومت | بررسی محل تشکیل الگو | تشکیل در سطح حمایت → احتمال افزایش قیمت | تشکیل در سطح مقاومت → احتمال کاهش قیمت |
| میانگین متحرک (MA) | مقایسه موقعیت کندل با میانگین متحرک | بالای MA50 یا MA200 → تأیید روند صعودی | زیر MA50 یا MA200 → تأیید روند نزولی |
| اندیکاتور RSI | بررسی محدوده اشباع خرید/فروش | RSI زیر 30 + فرفره → احتمال برگشت صعودی | RSI بالای 70 + فرفره → احتمال افت قیمت |
| اندیکاتور MACD | مقایسه جهت تقاطع خطوط MACD با کندل فرفره | تقاطع صعودی MACD + فرفره → سیگنال خرید قوی‌تر | تقاطع نزولی MACD + فرفره → احتمال افت قیمت |
| حجم معاملات (Volume) | بررسی تغییر حجم هنگام تشکیل کندل فرفره | افزایش حجم + فرفره → تأیید روند صعودی | افزایش حجم + فرفره نزولی → احتمال ریزش قیمت |
بسیار حائز اهمیت است تا الگوهای کندل فرفره را در معاملات خود تشخیص دهید. برای انجام این کار می‌توانید از مراحلی که در ادامه شرح می‌دهیم پیروی کنید:
سعی کنید کندلی را پیدا کنید که دارای ویژگی‌های بسیار خاصی باشد. در واقع، این کندل از بدنه‌ی کوچک و سایه‌های بالایی و پایینی بزرگی ساخته شده است. کوچک بودن بدنه نشان‌دهنده‌ی تفاوت بسیار کم بین قیمت باز شدن و بسته شدن است. از طرفی، سایه‌های بزرگ کندل نشان می‌دهند که قیمت در طول روز دارای نوسانات بسیار زیادی بوده است.
همانطور که تا الان نیز متوجه شده‌اید، کندل دارای دو رنگ قرمز و سبز است. در این صورت:
نزولی: این نشان می‌دهد که قیمت پایانی (Close) بالاتر از قیمت باز شدن (Open) بوده و خریداران کمی موفق‌تر بوده‌اند.
اگر بدنه قرمز باشد: این نشان می‌دهد که قیمت پایانی (Close) پایین‌تر از قیمت باز شدن (Open) بوده و فروشندگان کمی موفق‌تر بوده‌اند.
در هر دو حالت، تفاوت بین قیمت باز شدن و بسته شدن بسیار کم است.
به موقعیت الگوی فرفره در روند کلی بازار دقت کنید، زیرا معنای آن بسته به جایی که ظاهر می‌شود متفاوت است. اگر این الگو در پایان یک روند نزولی شکل بگیرد، می‌تواند نشانه‌ای از احتمال تغییر روند به سمت صعودی باشد.
در مقابل، اگر کندل فرفره در انتهای یک روند صعودی دیده شود، ممکن است هشداری برای آغاز یک حرکت نزولی باشد. بنابراین، برای تفسیر صحیح این الگو، همیشه باید روند کلی بازار را در نظر بگیرید.
برای درک بهتر الگوی فرفره، آن را در کنار کندل‌های اطرافش بررسی کنید تا بتوانید زمینه‌ی کلی حرکت قیمت را تشخیص دهید. به دنبال الگوهایی باشید که روند مشخصی را نشان می‌دهند و جهت احتمالی بازار را مشخص می‌کنند.
از آنجایی که کندل فرفره معمولاً به‌عنوان نشانه‌ای از تغییر روند در نظر گرفته می‌شود، بهتر است سیگنال‌های تأییدکننده‌ای را نیز در نظر بگیرید. به عنوان مثال، اگر این الگو در نزدیکی یک سطح مقاومت مهم در یک روند صعودی ظاهر شود، احتمال برگشت بازار و شروع یک روند نزولی افزایش می‌یابد.
همانطور که در بالا نیز به آن اشاره کردیم، این الگو باید توسط دیگر ابزارهای تحلیل تکنیکال تایید شود. در غیر این صورت نمی‌توان به سیگنال‌هایی که به معامله‌گر ارائه می‌دهد اعتماد صددرصدی و کامل کرد.
در این مقاله از سایت مینا صادقی شما را با مفهوم الگوی کندل فرفره و نحوه تشخیص الگوی کندل فرفره آشنا ساختیم و بیان کردیم که این الگو نشان‌دهنده‌ی عدم قطعیت در بازار و یکسان بودن میزان خریداران و فروشندگان است. در واقع، زمانی که میزان خریداران و فروشندگان در بازار یکسان باشد، بازار وارد فاز بلاتکلیفی می‌شود و هیچ تغییر روندی اتفاق نمی‌افتد. اگر شما نیز تجربه‌ای در استفاده از این الگو داشته‌اید، با ما و کاربران سایت در میان بگذارید.
